آرمان بذر سپاهان | وارد کننده و تولید کننده کود های ارگانیک و شیمیایی
نویسنده: مدیر سایت 
پوسیدگی گلگاه گوجه فرنگی (Blossom End Rot) یکی از رایجترین مشکلات گوجه در مزرعه و گلخانه است: یک لکه قهوهای تا سیاه در انتهای میوه (سمت گل) که ابتدا آبکی یا چرمی است و بعد فرورفته و خشک میشود.
خبر خوب این است که این مشکل بیماری قارچی/باکتریایی مسری نیست؛ بیشتر یک اختلال تغذیهای–آبیاری است و با چند اصلاح ساده قابل کنترل است.
پوسیدگی گلگاه گوجه فرنگی دقیقاً چرا ایجاد میشود؟
ریشه اصلی مشکل معمولاً این است: کلسیم به اندازه کافی به میوههای در حال رشد نمیرسد.
اما نکته مهم: خیلی وقتها کلسیم در خاک وجود دارد؛ مشکل، جذب و انتقال کلسیم است.
مهمترین علتها
-
نوسان آبیاری (یک روز خشک، یک روز آب زیاد) → اختلال در انتقال کلسیم
-
رطوبت و تبخیر بالا (گرمای شدید/باد/شوری) → گیاه آب را مدیریت میکند و کلسیم به میوه کمتر میرسد
-
شوری (EC) بالا و آب نامناسب → رقابت یونها و کاهش جذب
-
رشد رویشی زیاد بهخاطر نیتروژن بالا → برگها “کلسیم را میبلعند” و میوه کم میآورد
-
عدم تعادل عناصر (بهخصوص پتاسیم/منیزیم/سدیم بالا که جذب کلسیم را سختتر میکند)
-
ریشه ضعیف یا خاک فشرده → جذب آب و کلسیم کم میشود
تشخیص سریع: از کجا بفهمیم پوسیدگی گلگاه است؟
-
لکه از انتهای گل شروع میشود، نه از ساقه
-
ابتدا روشن و آبکی، بعد قهوهای/سیاه و فرورفته میشود
-
معمولاً روی میوههای اول فصل یا میوههایی که سریع رشد کردهاند بیشتر دیده میشود
-
روی برگها الزاماً علامت خاصی ندارد
اگر روی میوه کپک پرزدار یا حلقههای قارچی دیدید، احتمالاً پای قارچها هم وسط است؛ اما “پوسیدگی گلگاه” خودش مسری نیست.
درمان فوری پوسیدگی گلگاه گوجه (وقتی مشکل شروع شده)
هدف درمان فوری: کاهش استرس گیاه + رساندن کلسیم قابل جذب + پایدار کردن آبیاری
گام 1) آبیاری را “ثابت” کنید (مهمترین اقدام)
-
آبیاری باید منظم و یکنواخت شود
-
از خشک شدن شدید بستر و سپس آب دادن سنگین جلوگیری کنید
-
در گلخانه، رطوبت/دما را تا حد امکان پایدار نگه دارید
گام 2) کلسیم قابل جذب بدهید
-
در کوتاهمدت، محلولپاشی کلسیم میتواند کمک کند (اثر سریعتر از مصرف خاکی است)
-
در میانمدت، کلسیم از طریق کودآبیاری همراه با مدیریت EC و pH مؤثرتر است
نکته: میوهای که لکه زده معمولاً درمان نمیشود؛ هدف این است که میوههای بعدی سالم شوند.
گام 3) نیتروژن را کنترل کنید
اگر رشد برگ خیلی شدید است یا ازت زیاد دادهاید:
-
دوز ازت را کم کنید
-
به جای “هل دادن رشد”، روی تعادل تغذیهای تمرکز کنید
گام 4) میوههای آسیبدیده را جدا کنید
-
چیدن میوههای خراب باعث میشود انرژی گیاه برای میوههای جدید و سالمتر صرف شود.
پیشگیری اصولی (کاری که باعث میشود برنگردد)
1) ریشه قوی = مشکل کمتر
هر چیزی که ریشه را قوی کند، جذب کلسیم را بهتر میکند. یکی از راههای رایج، بهبود خاک و افزایش کارایی جذب عناصر است.
برای این منظور میتوانید راهنمای کود هیومیک اسید را ببینید (برای اصلاح خاک و کمک به جذب)
2) تغذیه متعادل در رشد فعال
اگر برنامه غذایی شما یا خیلی ازتی است یا فقط روی یک عنصر تمرکز دارد، پوسیدگی گلگاه بیشتر میشود.
در بسیاری از مراحل رشد فعال، یک کود کامل و متعادل مثل کود سه بیست (20-20-20) میتواند به حفظ تعادل کمک کند (به شرط اینکه دوز و زمانبندی درست باشد)
3) مدیریت شوری و آب آبیاری
-
اگر EC آب/خاک بالاست، جذب کلسیم سختتر میشود
-
زهکش خوب، آبیاری منظم و جلوگیری از تجمع نمک، کلیدی است
4) جلوگیری از نوسان شدید دما و رطوبت (در گلخانه)
-
تهویه، سایهبان و مدیریت رطوبت میتواند تفاوت جدی ایجاد کند
5) کوددهی کلسیم را “قبل از بحران” شروع کنید
کلسیم را وقتی میوهها در حال شکلگیری هستند، زودتر وارد برنامه کنید؛ نه وقتی لکهها شروع شد.
اشتباهات رایج که پوسیدگی گلگاه را بدتر میکند
-
آبیاری نامنظم یا شوک آبی
-
مصرف زیاد کودهای ازته
-
بالا بردن شدید EC برای “درشت شدن میوه”
-
محلولپاشی در گرمای ظهر (باعث سوختگی و استرس بیشتر)
-
تکیه فقط به کلسیم خاکی بدون اصلاح جذب
سوالات پرتکرار (FAQ)
آیا پوسیدگی گلگاه بیماری قارچی است؟
نه، معمولاً یک اختلال فیزیولوژیک مرتبط با کمبود کلسیم در میوه و نوسان آب/شوری/استرس است.
آیا با محلولپاشی کلسیم، میوههای خراب خوب میشوند؟
معمولاً نه. محلولپاشی کمک میکند میوههای بعدی سالمتر شوند.
چرا با وجود مصرف کلسیم باز هم مشکل دارم؟
چون مشکل اغلب کمبود جذب است نه کمبود وجودی. باید آبیاری، EC، تعادل عناصر و سلامت ریشه را اصلاح کنید.
آیا برای گوجه گلخانهای شایعتر است؟
بله، چون تغییرات دما/تبخیر و رشد سریعتر میوهها میتواند ریسک را بالا ببرد—ولی با مدیریت دقیق قابل کنترل است.
جمعبندی سریع
-
پوسیدگی گلگاه = نشانهی کلسیم نرسیدن به میوه (اغلب بهخاطر آبیاری نامنظم و استرس)
-
درمان فوری: پایدار کردن آبیاری + کلسیم قابل جذب + کنترل ازت + کاهش استرس
-
پیشگیری: تقویت ریشه و خاک (مثل هیومیک اسید) + تغذیه متعادل (مثل سه بیست در زمان مناسب) + مدیریت شوری
