اگر بعد از محلول‌پاشی دیدید حاشیه برگ‌ها قهوه‌ای شده، لکه‌های سوخته افتاده، برگ پیچ خورده یا نوک برگ‌ها خشک شده، احتمالاً با برگ‌سوزی (Leaf Burn) روبه‌رو هستید. این مشکل معمولاً به‌خاطر خطای محلول‌پاشی رخ می‌دهد (نه یک بیماری مسری) و با چند اقدام درست، هم قابل کنترل است و هم در دفعات بعد می‌توانید کاملاً از آن جلوگیری کنید.

برگ‌سوزی بعد از محلول‌پاشی یعنی چه؟

برگ‌سوزی یک آسیب فیزیولوژیک است که وقتی محلول روی سطح برگ باعث سوختگی سلول‌ها شود رخ می‌دهد. این سوختگی می‌تواند از:

• شوری/غلظت بالا

• pH نامناسب

• دمای بالا و تابش

• اختلاط غلط کودها/سموم

• یا کیفیت بد آب
  ایجاد شود.

علائم برگ‌سوزی بعد از محلول‌پاشی

علائم معمولاً چند ساعت تا 1–2 روز بعد از محلول‌پاشی ظاهر می‌شوند:

• خشک شدن نوک یا حاشیه برگ

• لکه‌های قهوه‌ای/خاکستری، گاهی با هاله زرد

• چروک شدن یا پیچیدن برگ

• در موارد شدید: ریزش برگ یا توقف رشد

تفاوت مهم با بیماری: برگ‌سوزی معمولاً الگوی یکنواخت دارد (همان بخش‌هایی که محلول خورده) و اغلب هم‌زمان در بخش‌های زیادی از گیاه دیده می‌شود.

8 علت اصلی برگ‌سوزی بعد از محلول‌پاشی (با مثال‌های رایج)

1) محلول‌پاشی در گرما یا زیر آفتاب

وقتی دما بالا و نور شدید است، قطرات روی برگ مثل “لنز” عمل می‌کنند و همراه با غلظت نمک‌ها باعث سوختگی می‌شوند.
✅ راه درست: صبح زود یا عصر، در هوای خنک و کم‌باد.

2) غلظت بالا (دوز اشتباه)

یکی از رایج‌ترین دلیل‌ها: «فکر کردیم قوی‌تر بزنیم بهتر جواب می‌دهد».
✅ راه درست: دوز دقیق روی لیبل + اگر شک دارید، دوز پایین‌تر و تکرار بیشتر.

3) آب نامناسب (EC بالا، بی‌کربنات زیاد، سختی بالا)

آب شور یا سخت می‌تواند باعث:

• افزایش شوری محلول

• رسوب و تغییر pH

• کاهش کارایی و افزایش سوختگی
  ✅ راه درست: اگر آب شما شور/سخت است، قبل از محلول‌پاشی کیفیت آب را کنترل کنید و در صورت نیاز اصلاح کنید.

4) pH نامناسب محلول

pH خیلی بالا یا خیلی پایین می‌تواند به بافت برگ آسیب بزند یا باعث ناپایداری ترکیبات شود.
✅ راه درست: برای محلول‌پاشی، معمولاً pH نزدیک به خنثی تا کمی اسیدی ایمن‌تر است (بسته به نوع ماده).

5) اختلاط اشتباه کودها و سموم

برخی ترکیبات با هم ناسازگارند و باعث رسوب، واکنش شیمیایی یا افزایش خطر سوختگی می‌شوند (مثلاً ترکیب‌های نامناسب با برخی روغن‌ها، ترکیبات گوگردی، یا محلول‌های خیلی نمکی).
✅ راه درست:

• همیشه تست جار (Jar Test) در حجم کم انجام دهید

• از منابع معتبر «جدول اختلاط» استفاده کنید

6) استفاده از مواد دارای “نمک” بالا

برخی کودها (به‌خصوص اگر کیفیت پایین باشد) نمک آزاد زیادی دارند و در محلول‌پاشی ریسک سوختگی بالا می‌رود.
✅ راه درست: از برندهای باکیفیت و مخصوص محلول‌پاشی استفاده کنید.

7) قطرات درشت و پوشش سنگین

وقتی پاشش خیلی سنگین باشد یا قطرات درشت بمانند، نقطه‌های سوختگی بیشتر می‌شود.
✅ راه درست: نازل مناسب، فشار درست و پوشش یکنواخت.

8) محلول‌پاشی روی گیاهِ تشنه یا تحت تنش

اگر گیاه قبل از محلول‌پاشی کم‌آب یا در تنش گرما/شوری باشد، برگ حساس‌تر است.
✅ راه درست: محلول‌پاشی را زمانی انجام دهید که گیاه در شرایط پایدار است.

درمان فوری برگ‌سوزی بعد از محلول‌پاشی (چه کار کنیم؟)

هدف درمان فوری این است که تنش را کم کنید و جلوی پیشرفت آسیب را بگیرید.

گام 1) اگر امکان دارد برگ‌ها را با آب سبک بشویید (در ساعات خنک)

اگر خیلی سریع متوجه شدید (همان روز)، یک شستشوی خیلی سبک با آب تمیز می‌تواند بخشی از نمک‌ها را کاهش دهد.
⚠️ در گرما این کار را انجام ندهید.

گام 2) آبیاری و رطوبت را پایدار کنید

• گیاه را از تنش خشکی خارج کنید

• نوسان آبیاری را کم کنید
  این کار کمک می‌کند گیاه سریع‌تر ترمیم کند.

گام 3) فعلاً محلول‌پاشی‌های بعدی را متوقف کنید

حداقل 7 تا 10 روز یا تا برگ‌های جدید سالم ظاهر شوند، محلول‌پاشی سنگین انجام ندهید.

گام 4) به جای “فشار بیشتر”، برنامه را اصلاح کنید

بعد از برگ‌سوزی، خیلی‌ها اشتباه می‌کنند و دوباره برای جبران، کود/سم بیشتری می‌زنند. این کار آسیب را شدیدتر می‌کند.

گام 5) رشد ریشه را تقویت کنید تا گیاه بهتر ریکاوری کند

در دوره ریکاوری، بهتر است تمرکز را از روی برگ بردارید و روی ریشه و جذب بگذارید.
برای اصلاح شرایط خاک و کمک به جذب بهتر عناصر، می‌توانید از ترکیبات هیومیکی در برنامه کودآبیاری استفاده کنید:
لینک راهنمای کود هیومیک اسید

گام 6) بعد از بازگشت رشد، تغذیه را متعادل کنید (نه سنگین)

وقتی گیاه از شوک بیرون آمد، یک برنامه متعادل به جای فشار یک‌باره کمک می‌کند. در بسیاری از کشت‌ها، استفاده درست و کنترل‌شده از کود کامل متعادل مثل کود سه بیست در زمان مناسب می‌تواند به رشد یکنواخت کمک کند:

چک‌لیست پیشگیری (قبل از هر محلول‌پاشی)

این چک‌لیست را اگر رعایت کنید، احتمال برگ‌سوزی شدیداً کم می‌شود:

✅ 1) زمان مناسب

• صبح زود یا عصر

• دمای پایین، باد کم

✅ 2) کیفیت آب

• اگر آب EC بالا دارد، محلول‌پاشی با همان آب ریسک‌دار است

• آب خیلی سخت یا با بی‌کربنات بالا می‌تواند مشکل‌ساز شود

✅ 3) دوز و ترتیب اختلاط

• همیشه از دوز پایین‌تر شروع کنید

• ترتیب اختلاط را رعایت کنید (هر ماده را کامل حل کنید، بعدی را اضافه کنید)

✅ 4) تست جار (Jar Test)

در یک ظرف کوچک همان نسبت‌ها را مخلوط کنید:

• اگر رسوب، دوفاز شدن یا گرما/گاز دیدید → ناسازگار است

✅ 5) پاشش یکنواخت

• قطره خیلی درشت یا خیلی سنگین نزنید

• نازل درست، فشار درست

✅ 6) گیاه تشنه نباشد

محلول‌پاشی روی گیاه تحت تنش، سوختگی را زیاد می‌کند.

سوالات پرتکرار (FAQ)

برگ‌سوزی بعد از محلول‌پاشی چند روزه خوب می‌شود؟

برگ‌های سوخته معمولاً ترمیم کامل نمی‌شوند؛ اما اگر شرایط اصلاح شود، گیاه با برگ‌های جدید سالم جبران می‌کند. معمولاً 7 تا 14 روز اثر مثبت دیده می‌شود (بسته به شدت آسیب).

آیا باید برگ‌های سوخته را بچینیم؟

در اکثر موارد نه، مگر اینکه برگ خیلی شدید آسیب دیده و باعث افزایش تنش شود. تصمیم به کشت و شدت آسیب بستگی دارد.

آیا محلول‌پاشی بعدی را انجام دهیم؟

اگر برگ‌ها هنوز در شوک هستند، بهتر است چند روز تا یک هفته صبر کنید و اول شرایط را پایدار کنید.

جمع‌بندی سریع

• برگ‌سوزی بعد از محلول‌پاشی معمولاً از گرما + غلظت بالا + آب نامناسب + اختلاط غلط ایجاد می‌شود.

• درمان فوری: کاهش تنش، پایدار کردن آبیاری، توقف محلول‌پاشی‌های بعدی، تقویت ریشه

• برای ریکاوری و کاهش ریسک دفعات بعد:

  • اصلاح جذب و خاک با کود هیومیک اسید

  • تغذیه متعادل و کنترل‌شده با کود سه بیست