Your browser does not support JavaScript!
نمونه برداری خاک
نمونه برداری خاک کشاورزی

 شرایط نمونه برداری

نمونه برداری مهم ترین مرحله در یک آزمایش خاک می باشد. در صورتی که نمونه ها به درستی تهیه شده و نماینده واقعی خاک مزرعه یا باغ مورد نظر باشند، تجزیه شیمیایی نمونه ها می تواند به عنوان راهکار مناسبی در تعیین نیاز گیاه به کود کشاورزی  به کار گرفته می شود.
از آنجایی که وزن یک هکتار خاک به عمق 25 سانتی متر بیش از سه میلیون کیلوگرم است، نمونه برداشت شده از یک زمین یک هکتاری باید به گونه ای باشد که بتوان آن را نماینده آن مزرعه دانست.
البته هر چقدر نمونه برداری دقیق انجام شود باز هم احتمال خطا وجود دارد. برای آزمایش های تجزیه خاک معمولا حدود یک کیلو گرم نمونه تهیه می شود.

هنگام نمونه برداری از خاک مزارع و باغات باید نکات زیر را مورد توجه قرار داد:

-  قبل از تهیه نمونه باید دقت کرد که سطح خاک مزرعه یا باغ به کود کشاورزی شیمیایی حیوانی و یا بقایای گیاهی آلوده نباشد.
-  نمونه هایی که به آزمایشگاه منتقل می شود باید نماینده خوبی از خاک مزرعه یا باغ باشند. به عنوان مثال ممکن است در یک مزرعه یا باغ حتی در فواصل کم نیز تغیراتی در غلظت عناصر غذایی وجود داشته باشد. در این شرایط نباید نمونه ها را فقط از محل هایی که غلظت عناصر بالاست و یا محل هایی با غلظت کم عناصر تهیه کرد. بلکه نمونه تهیه شده باید وضعیت کلی مزرعه یا باغ را نشان دهد.
-   از محل نگهداری کود کشاورزی، زباله و محل های آلوده با ذغال و خاکستر، از محل جمع کردن علف ها، ساقه و ریشه گیاهان و همچنین از راه آبها، کنار جوی ها، کنار پرچین ها و مرز زمین نباید نمونه برداری کرد.
- اگر قطعه زمین مورد نظر از نظر پستی و بلندی، مواد مادری و یا وضعیت ریز و درشتی ذرات خاک، رنگ و عمق خاک و یا نوع محصول قبلی و فعلی غیر یکنواخت باشد بهتر است آن مزرعه و یا باغ را به چند قسمت یکدست و یک نواخت تقسیم کرد و از خاک هر قسمت جداگانه نمونه برداری کرد.

زمان نمونه برداری خاک

نمونه برداری خاک در هر زمانی می تواند انجام شود. هدف آزمایش در تعیین زمان نمونه برداری مهم می باشد.
 زمان نمونه برداری در هر منطقه و برای هر محصول متفاوت است. در زراعت برای تعیین وضعیت حاصلخیزی خاک و نیاز به کود کشاورزی محصول مورد نظر یک یا دو هفته پیش از کاشت، نمونه خاک تهیه می شود تا نتیجه تجزیه آن خاک قبل از کاشت مشخص شده باشد.
 در ایران برای باغهای در حال احداث، قبل از درختکاری و برای باغهای دایر اواخر زمستان و یا اوایل بهار نمونه برداری از خاک انجام می شود.

نکاتی در مورد نمونه برداری

یکی از نکاتی که در نمونه برداری باید توجه شود شرایط رطوبت خاک است. مناسب ترین شرایط نمونه برداری زمانی است که زمین در حالت گاورو باشد. در خاک های بسیار خشک ویا خیس نمونه برداری مشکل است.
در خاک های خشک و یا سخت احتمال آسیب دیدن وسایل نمونه برداری کار را مشکل می کند.
به طورکلی نمونه برداری از خاک مزارع، دست کم هر چهار سال یکبار انجام می شود اما از خاک گلخانه ها یا مزارع با کشت متراکم باید هر سال نمونه برداری شود.

 لوازم مورد نیاز جهت نمونه برداری خاک

-اوگر، بیل و بیلچه، لوله نمونه برداری و سایر وسایل نمونه برداری خاک

- پلاستیک پهن و کاملا تمیز برای مخلوط کردن نمونه های خاک در مزرعه

-یک ماژیک با جوهر ضد آب برای برچسب زدن پاکت نمونه ها

-ظروف و یا پلاستیک به همراه برچسب مشخصات نمونه جهت انتقال به آزمایشگاه

انتخاب محل نمونه برداری

قبل از نمونه برداری باید چگونگی تهیه نمونه از مزرعه را مشخص کرد در واقع ابتدا لازم است مزرعه مورد نظر را به شکل مناسب تقسیم بندی کرد. برای این هدف می توان از نقشه خاک بهره برد. روش های مختلفی برای انتخاب محل های نمونه برداری وجود دارد.
رایج ترین روش نمونه برداری روش مارپیچی می باشد. در این روش محل نمونه برداری باید به صورت مارپیچی با فاصله تقریبا مساوی تا انتهای زمین ادامه داشته باشد. حداکثر مساحت باغ و مزرعه جهت برداشتن یک نمونه بستگی به یکنواختی زمین و هدف مورد نظر داشته و معمولا4 هکتار می باشد.
چنانچه مساحت زمین بیش از 4 هکتار بود آن را به دو قسمت تقسیم نموده و از هر قسمت یک نمونه تهیه می شود. حتی اگر مساحت زمین کمتر از 4 هکتار باشد ولی زمین یک دست نباشد و ازنظر حاصلخیزی، پستی و بلندی، نوع خاک، رنگ و عمق خاک و نوع محصول قبلی با هم تفاوت داشته باشد، هرقسمت را باید جداگانه نمونه برداری کرد.

 نمونه برداری از باغات میوه، درختان زینتی و خزانه ها

راههای مختلفی برای نمونه برداری خاک وجود دارد. که انتخاب آنها به الگوی کاشت درختان بستگی دارد. ابتدا باید باغ را بر اساس نوع درخت،  سن گیاه، وضعیت خاک و نحوه مدیریت آن به قطعات مختلف تقسیم بندی کرد.
از هر قسمت چند درخت که نماینده درختان باغ باشند(ازنظر اندازه، عملکرد، سن، سلامت) انتخاب می شوند. در واقع این درختان شاخص وضعیت کل آن قطعه از باغ می باشد. جهت نمونه برداری خاک باغ باید چاله هایی به عمق 60-90سانتی متر حفر کرده و به طور مجزا از عمق0-30 ،30-60، 60-90، سانتی متری نمونه برداری کرد. بدین صورت که نقاط هم عمق چاله ها را با همدیگر مخلوط و یک نمونه مرکب تهیه کرد.
یعنی از عمق 60،30 و 90 سانتی متری نمونه های مرکب به طور جداگانه تهیه شده و به آزمایشگاه منتقل شود. اگر نمونه برداری جهت تعیین حاصلخیزی خاک یک باغ احداث شده انجام میشود باید یک چاله به عمق توسعه ریشه(معمولا تا یک متری) در نیمه بیرونی سایه انداز درخت ایجاد شود. سپس از هر لایه نمونه خاک جداگانه تهیه و با نمونه های دیگر خاک از همان عمق مخلوط شود.
با توجه به اهمیت افق های ژنتیکی در نیمرخ خاک، برخی مواقع به جای نمونه برداری از عمق های مختلف از این افق های جداگانه نمونه برداری می شود. این روش به ویژه در زمان احداث باغ دارای اهمیت می باشد. در این شرایط بهتر است سایر افق ها از جمله ضخامت و بافت آنها در نظر گرفته شود.



آخـریـن مـقـالات
  1. نقش pH

    pH خاک بطور مستقيم يا غيرمستقيم رشد گياه را تحت تاثير قرار مي‌دهد. مهم‌ترين نقشpH خاک کنترل ...

  2. کود آهن و کمبود آن در گیاه

    ماده غذایی آهن، یكی از مواد غذایی كم مصرف است كه وجود آن به اندازه كافی برای رشد گیاهان زراعی ...

  3. کمبود نیتروژن

    علایم کمبود نیتروژن در بوته های جوان ذرت شامل کوتاه شدن، کاهش رشد و سبز متمایل به زرد برگ ...

  4. کود کشاورزی کلرور کلسیم

    کلسیم بیشترین ماده مورد نیاز در میوه است و شاید بتوان آن را مهمترین عنصر معدنی دانست که ...

  5. کاربرد سایتوکینین ها در باغبانی

    افزایش شاخه زایی: استفاده از این هورمون در اوایل تابستان میتواند باعث شاخه زایی شود. افزایش ...

  6. کود تقویتی آهن

    برای جلوگیری و رفع زردی ناشی ازکمبود آهن در سبزیجات وصیفی جات به صورت مصرف خاکی ...

  7. هومیک اسید

    هیومیک اسید ها پیش از اینکه کود باشند اصلاح کننده خاک هستند. مواد آلی به خصوص هیومیک اسید بار منفی خود را به ذرات خاک رس منتقل نموده ...

  8. روش های کوددهی

    روش کوددهی در مدیرت تغذیه گیاهان اهمیت زیادی دارد. کوددهی باید به گونه ای باشد که عناصر مورد ...

  9. تاثیر حرارت بر ایجاد بیماری فیزیولوژی

    تغييرات ناگهاني دما اثرات نامطلوبي روي گياهان مي‌گذارد و عوارض ناشي از دماهاي بالا كمتر از دماي پايين اتفاق ...

  10. بیماری های فیزیولوژیک

    در مرحله‌اي از رشد گياه شكل بگيرد و شدت آن بستگي به نوع عامل دارد كه مي‌تواند مرگ گياه را هم بدنبال ...

  11. پتاسیم در پسته و فروش کود پتاس

    16عنصر شیمیایی برای رشد و نمو هر گیاهی ازجمله پسته مورد نیاز هستند. این 16 عنصر به دو گروه عناصر ...

  12. اصلاح خاک و استفاده از کود کشاورزی

    خاک یکی از مهمترین منابع طبیعی و عوامل تولید است، استفاده بی رویه از زمین ، بدون دادن کود و تقویت ...