Your browser does not support JavaScript!
نقش عناصر در تغذیه گیاه و علایم کمبود
نقش عناصر در تغذیه گیاه و علایم کمبود

نیتروژن: 

تاثیرات ازت روی گیاه: تولید و ازدیاد مواد نشاسته ای، رشد سبزینه ای و ازدیاد قسمت های سبز گیاه مانند برگ، تامین رشد و نمو سریع شاخ و برگ، بالا بردن عملکرد و درشت شدن محصول، ازت برای تولید پروتئین و کلروفیل ضروری است ومیزان رشد گیاه را نیز تعیین می¬نماید.
علایم کمبود:
کاهش یا توقف رشد رویشی و تولید میوه، رنگ پریدگی(تغییر رنگ برگ، رگبرگ و دمبرگ سبز کم رنگ یا زرد) و روشنی برگ¬های مسن(پایینی و بالغ). در موارد کمبود شدید تمام کلروفیل از بین می¬رود و برگ¬های مسن پیش از موقع می ریزند.

بخاطر اینکه این عنصر پویا بوده و می¬تواند از قسمت¬های پیر به قسمت¬های جوان منتقل شود. همچنین ساقه ها باریک، سخت و فیبری شده و تیره رنگ می¬گردند. میوه ها نیز رنگ روشن پیدا می¬کنند. گلها کوچک مانده و یا ریزش می¬کنند.
بیش بود نیتروژن
:در این حالت گیاه به رنگ تیره سبز آبی در می آید و حالت آبدار به خود می گیرد که این امر سبب کاهش مقاومت گیاهان به آفات و بیماری ها می گردد و همچنین باعث ورس(خوابیدگی) و ریزش نیز می گردد. بیش بود نیتروژن علایمی شبیه به علایم کمبود و بیش بود آب دارد.
زمانیکه نیتروژن کم باشد ریشه ها زیاد شده و رشد قسمت های هوایی را کاهش می¬دهد بر عکس آن نیز صادق است.
در خصوص عنصر نیتروژن مسمومیت آمونیوم نیز مطرح می باشد که در این حالت برگها مثل فنجان وارونه قرار می گیرند و گیاه از پایه دچار خسارت شده و از بین می روند(شبیه گیاهانی که از خشکی صدمه دیده اند). اگر تعادل بین کلسیم و پتاسیم در خاک بهم بخورد گیاهان نیتروژن را بصورت نیتریت جذب می کنند و زیادی آمونیاک باعث خشکی می شود.

فسفر:

  این عنصر به توسعه ی ریشه و رشد و باردهی گیاه کمک می کند. شدت تقاضای گیاه برای این عنصر در مراحل اولیه ی رشد وخصوصا در شرایط سرد خاک بیشتر می¬باشد و در تشکیل میوه و بذر نقش دارد. از تاثیرات فسفر بر روی گیاه می¬توان به موارد زیر اشاره داشت: ریشه زایی، انجام فتوسنتز، ازدیاد مواد ذخیره ای، انتقال هیدرات کربن در گیاه، موفقیت در عمل تلقیح و تشکیل میوه، تاثیرات در رنگ و درشتی میوه، زودرس نمودن میوه.
علایم کمبود:
برگ¬ها سبز تیره مایل به ارغوانی و بنفش(به دلیل زیادی کلروفیل در اثر زیادی ازت) و شکننده و آبکی شده و توقف یا کاهش رشد گیاه(ریشه و ساقه) مشاهده می شود.

برگ های انتهایی(جوان) کوچک و براق مانده و لکه ی قهوه ای کوچک(نکروز) روی برگ های پایینی(مسن) در امتداد رگبرگ ایجاد می شود که به تدریج گسترش می یابد. رنگ میوه ها نامناسب شده و کیفیت محصول کاهش می¬یابد.
بیش بود فسفر :بیش بود فسفر تاثیر مستقیم برگیاه ندارد ولی ظاهر گیاه کمبود روی، آهن یا منگنز را نشان می دهد. اضافه بودن فسفر با عنصر کلسیم واکنش نشان داده و از جذب کلسیم جلوگیری می کند پس در بیش بود این عنصر کمبود کلسیم نیز نمایان می شود.

پتاسیم:

پتاسیم اثر تنظیم کنندگی در گیاه دارد و برای تشکیل نشاسته ضروری می¬باشد. همچنین در حرکت قند در گیاه(پمپ پتاسیم) فعالیت دارد و در سلول وظیفه تخلیه قند را بر عهده دارد. و نقش مهمی در کاهش پتانسیل اسمزی در مغز ریشه دارد که لازمه ی فشار تورگر برای سلول، انتقال شیره ی خام در آوند چوبی و متعادل ساختن آب گیاه است.
از تاثیرات پتاسیم بر روی گیاه می¬توان به موارد زیر اشاره داشت: حضور در ساختار دیواره ی سلولی، ازدیاد ساخت مواد نشاسته ای، افزایش مقاومت گیاه به بیماری و رطوبت زیاد و سرما وگرما و خشکی، تسریع عمل نیتریفیکاسیون، قابل جذب نمودن سایر املاح، خوش طعم نمودن میوه و درخشان نمودن آن.

از دلایل کمبود پتاسیم می توان به موارد زیر اشاره کرد: خاکهای با  pH اسیدی، خاک های شنی و سبک و یا خیلی سنگین، خشکی و کم آبی خاک، آبیاری بیش از حد.
علایم کمبود: کوتاه شدن فاصله ی میانگره ها، رنگ پریدگی و زردی(کروز) و برنزه شدن و خشک شدن حاشیه برگ های مسن که با افزایش شدت کمبود زردی به داخل برگ نفوذ می¬کند. در کل رویش گیاه کند شده و لبه¬ی تعدادی از برگ ها سوخته و قهوه ای (نکروز) شده و به طرف پایین خم می شود. کمبود ابتدا در برگ های پایینی رخ می¬دهد.

کلسیم:

یکی از عناصر پرمصرف است که عموما توجه زیادی به آن نمی¬شود و حرکت آن در درون گیاه برخلاف دیگر عناصر ماکرو بسیار کند است. جزیی از دیواره سلولی است و در تقسیم سلولی گیاه نقش دارد، همچنین در فرایندهای رشد و مقاومت به آفات و بیماری¬ها نقش مهمی ایفا می¬کند.

حرکت و جذب این عنصر در حضور تنظیم¬کننده¬های رشد(بخصوص اکسین) به خوبی صورت می¬گیرد. جهت حرکت اکسین و هرمون اکسین برخلاف یکدیگر می باشد. شاخ و برگ¬ها نسبت به میوه مخزن قوی تری برای کلسیم هستند. در نتیجه تنش های محیطی از قبیل گرمای هوا، خشکی یا حتی تولید بار خیلی سنگین، گیاه بطور طبیعی هرمون گازی اتیلن تولید می کند که به اعتقاد آقای جری استولر، کلسیم می¬تواند این اتیلن ناشی از تنش را تا حد زیادی کنترل نماید. بسیاری از ناهنجاری های فیزیولوژیکی در داخل گیاه مربوط به کمبود کلسیم در گیاه است. همچنین کلسیم در تولید دیواره سلولی مستحکم در داخل گیاه نقش اساسی دارد و عنصر مهمی در نیرومندی و سلامتی گیاه محسوب می شود.
در اثر کمبود کلسیم نوک برگ های جوان سفید و جمع و پیچیده می¬شود و رشد گیاه متوقف می ود. فاصله بین گره¬ها کوچک مانده، گلها عقیم شده و ریشه ها نحیف و کوچک مانده و میوه¬ها بی مزه و ریز خواهند شد.
کمبود کلسیم همراه با علایم زیر تشدید می¬گردد:
دوره¬ های آب و هوایی گرم و خشک یا رطوبت خیلی بالا، کم آبی و مصرف بیش از حد پتاس و ازت(بخاطر رشد شدید رویشی) باعث  تشدید کمبود کلسیم در در گیاه می¬گردد.
بیش بود کلسیم: بیش بود این عنصر باعث ظهور کمبود منیزیم و پتاسیم در گیاه می شود.

گوگرد:

بیشتر به صورت پروتیین در درون کلروپلاست¬ها قرار دارد، به این ترتیب در گیاهانی که کمبود گوگرد دارند میزان کلروفیل نیز کاهش می¬یابد. گوگرد در تنظیم ساخت قند، نشاسته و همی سلولز موثر است. از آنجاییکه گوگرد در تولید کلروفیل گیاهان دخالت دارد جزیی از ساختمان چندین اسیدآمینه پروتیین و کلروفیل می¬باشد.
علایم کمبود: زردی برگ¬های جوان و ضعیف شدن ساقه.
بیش بود گوگرد : بیش بودش موجب پیری زودرس برگها می شود .گوگرد هم از طریق ریشه ها و هم از طریق برگها  جذب می شوند.

منیزیم:

 جزیی از کلروفیل می¬باشد و در جذب فسفر به گیاه کمک می¬کند.
 علایم کمبود: برگ¬های پیر دچار زردی بین رگبرگی می¬شود.
بیش بود منیزیم :بیش بود منیزیم بندرت اتفاق می افتد و در صورت اتفاق علایم کمبود پتاسیم وکلسیم رانشان می دهد.

روی:

 در عمل گرده افشانی و لقاح و بیوسنتز(اکسین) برای رشد سلول ها نقش مهمی دارد. روی در بسیاری از سیستم های آنزیمی گیاه، نقش کاتالیزوری، فعال کننده و یا ساختمانی دارد و در ساخته شدن و تجزیه پروتیین ها در گیاه دخیل است.
 گیاهان مبتلا به کمبود روی از نظر فاکتورهای تنظیم کننده ی رشد نیز دچار کمبودند.
 علایم کمبود: زردی بین رگبرگی که بیشتر در برگ های جوان گیاه ظاهر می شود(ظهور نوارهای زردرنگ در ذرت)، کاهش مقدار تنظیم کننده های رشد که در اثر کمبود روی در گیاه بوجود می آید باعث کوتولگی و کاهش فاصله ی بین گره ها در ساقه گیاه می شود. پیچیدگی حاشیه برگ ها نیز از نشانه هایی است که کمبود روی در ایجاد آن دخیل است.

بور:

 عنصر بور در ساخت دیواره¬ی سلولی ضروری است و در حرکت قند درون گیاه مهم می باشد و در تقسیم سلولی و ساخت بعضی از اسید آمینه ها نقش دارد. عملکرد  بور شبیه کلسیم می باشد و نقش زیادی در رشد در راس گیاه دارد. (کنترل میزان هرمون اکسین).
بور یکی از مهمترین عناصری است که در جوانه زدن دانه گرده، تشکیل میوه و انتقال مواد فتوسنتزی به محل مصرف نقش اساسی دارد.
بیش بود بر :قهوهای شدن نوک ریشه و برگها و در نهایت از بین رفتن آنها  از نشانه های سمیت بور می باشد و در صورت مسمومیت شدید کل گیاه تغییر رنگ داده و رشدش متوقف شده و از بین می رود.

مس:

مس در ساخت قند کافی برای رشد، در مراحل رشد رویشی گیاه بسیار مهم است. اکسین و جیبرلین و سیتوکینین در تنظیم قندها متقابلا عمل می کنند.
 مس روی گلدهی، تشکیل دانه، بذر و میوه و نیز تمام فرایند های تنظیم شده بوسیله ی اکسین و جیبرلین، سیتوکینین تاثیرگذار می باشد.
مسموميت مس: به علت سمپاشي های مداوم در گلخانه ها غلظت مس معمولاً بالاست. در سيستم هاي هيدروپونيك استفاده از لوله هاي مسي در كف بستر باعث آلودگي مس مي گردد.


منگنز:

منگنز جزء کلیدی در تنظیم انرژی است که نقش حیاتی را در فتوسنتز ایفا نموده و همچنین آنزیم ها را فعال می نماید. کمبود منگنز به میزان زیادی سطح هرمون اکسین را پایین می آورد. قندها نیز به طور زیادی با کمبود منگنز کاهش می¬یابند وگیاهان مستعد به آسیب سرمازدگی می گردد. کمبود منگز مانند کمبود آهن با کلروز بین رگبرگی شروع می شود اما یک علامت تمایز آن عدم رشد کامل جوانه ها و پژمردگی و زرد شدن آنها و همچنین بروز حالت نکروتیک در بافت بین رگبرگها است.
مسمومیت منگنز: ایجاد لکه¬های زرد و سبز کم¬رنگ بین رگبرگ برگهای اولیه، ایجاد نقاط ارغوانی رنگ بر روی ساقه.

کلر

کلر در تنظیم تورژسانس بعضی از گیاهان همراه با یون پتاسیم عمل می کند. این عنصر برای فتوسنتز ضروری است نقش آن احتمالا در انتقال الکترون ها از آب به کلروفیل است.
مسمومیت كلر
: به علت اینکه در خاک به مقدار کافی وجود دارد اغلب مشکل مسمومیت کلر مطرح است. زيادي کلر در خاک و اثرات سمي آن روي گياهان بيشتر از کمبود آن مورد توجه واقع شده است.
 تأثير اصلي غلظت بالاي کلر در محلول خاک افزايش فشار اسمزي آب خاک مي باشد که در نتيجه قابليت استفاده آب براي گياه را کاهش داده، باعث پژمردگي گياه مي شود(خشکي القاء شده توسط کلر).

اکثر درختان ميوه، انگور، پسته  و گياهان زينتي به يون کلر حساس مي باشند و هنگامي که غلظت کلر برگ به نیم درصد ماده خشک برسد، علائم سوختگي برگها توسعه مي يابد. در تنباکو و گوجه فرنگي ضخيم و لوله اي شدن برگها ممکن است بروز نمايد.

آهن:

آهن یکی از عناصر ضروری برای رشد تمام گیاهان است. در صورت کمبود آن سبزینه(کلروفیل) به مقدار کافی در سلول¬ها ساخته نمی¬شود و گیاه نمی¬تواند قند یا غذای کافی برای اندام مصرف کننده خود بسازد. در اثر مصرف آهن تاثیر مثبتی روی رنگ برگ¬ها و شادابی درختان گزارش شده است. کمبود آهن با کلروز بین رگبرگی شروع شده و به تدریج تمام پهنک برگ زرد می¬شود.
مسموميت آهن: بالا بودن غلظت آهن در خاك، خود را به شكل كمبود منگنز آشکار مي نمايد.

 کود هومی استار

 کود هومی استار از محصولات شرکت آرمان بذر سپاهان بوده که حاوی درصد مناسبی از عناصر پرمصرف(نیتروژن، پتاسیم و فسفر) و ریزمغذی¬ها می باشد که می¬تواند در رفع کمبودهای غذایی موثر باشد. این کود همچنین با تیره کردن رنگ خاک باعث گرمتر شدن سطح خاک شده و قابلیت جذب عناصر را افزایش می¬دهد.

آخـریـن مـقـالات
  1. نقش pH

    pH خاک بطور مستقيم يا غيرمستقيم رشد گياه را تحت تاثير قرار مي‌دهد. مهم‌ترين نقشpH خاک کنترل ...

  2. کود آهن و کمبود آن در گیاه

    ماده غذایی آهن، یكی از مواد غذایی كم مصرف است كه وجود آن به اندازه كافی برای رشد گیاهان زراعی ...

  3. کمبود نیتروژن

    علایم کمبود نیتروژن در بوته های جوان ذرت شامل کوتاه شدن، کاهش رشد و سبز متمایل به زرد برگ ...

  4. کود کشاورزی کلرور کلسیم

    کلسیم بیشترین ماده مورد نیاز در میوه است و شاید بتوان آن را مهمترین عنصر معدنی دانست که ...

  5. کاربرد سایتوکینین ها در باغبانی

    افزایش شاخه زایی: استفاده از این هورمون در اوایل تابستان میتواند باعث شاخه زایی شود. افزایش ...

  6. کود تقویتی آهن

    برای جلوگیری و رفع زردی ناشی ازکمبود آهن در سبزیجات وصیفی جات به صورت مصرف خاکی ...

  7. هومیک اسید

    هیومیک اسید ها پیش از اینکه کود باشند اصلاح کننده خاک هستند. مواد آلی به خصوص هیومیک اسید بار منفی خود را به ذرات خاک رس منتقل نموده ...

  8. روش های کوددهی

    روش کوددهی در مدیرت تغذیه گیاهان اهمیت زیادی دارد. کوددهی باید به گونه ای باشد که عناصر مورد ...

  9. تاثیر حرارت بر ایجاد بیماری فیزیولوژی

    تغييرات ناگهاني دما اثرات نامطلوبي روي گياهان مي‌گذارد و عوارض ناشي از دماهاي بالا كمتر از دماي پايين اتفاق ...

  10. بیماری های فیزیولوژیک

    در مرحله‌اي از رشد گياه شكل بگيرد و شدت آن بستگي به نوع عامل دارد كه مي‌تواند مرگ گياه را هم بدنبال ...

  11. پتاسیم در پسته و فروش کود پتاس

    16عنصر شیمیایی برای رشد و نمو هر گیاهی ازجمله پسته مورد نیاز هستند. این 16 عنصر به دو گروه عناصر ...

  12. اصلاح خاک و استفاده از کود کشاورزی

    خاک یکی از مهمترین منابع طبیعی و عوامل تولید است، استفاده بی رویه از زمین ، بدون دادن کود و تقویت ...