95024977 031

علائم کمبود فسفر

علائم کمبود فسفر

فسفر بعد از نیتروژن مهمترین عنصرغذایی ضروری و پرمصرف مورد نیاز گیاه می­باشد که به شکل فسفات از خاک جذب می‌شود. مقدار فسفر در خاك هاي مختلف بسيار متفاوت است ولي در مجموع میزان آن در خاك‌هاي جوان و بكر و همچنین در نواحي خشك، بيشتر است. فسفر به عنوان یکی از عناصر غذایی پر مصرف نقش بسیار مهمی در روند رشد و نمو گیاهان ایفا می کند.

علایم کمبود فسفردر گیاهان مختلف

ذرت، سورگوم و دانه ریزها

کمبود فسفر در ذرت، سورگوم و دانه ریزها شبیه یکدیگر است. شدت بینابینی کمبود، سبب کاهش رشد می­شود اما علایم برگی قابل تشخیص، ایجاد نمی­کند. کمبودهای شدیدتر معمولا سبب ارغوانی یا قهوه ای شدن برگ­ها می­شود. این علایم از نوک برگ­­های مسن شروع شده و به سمت برگ­های جوان گسترش می­یابد. در ذرت و سورگوم رنگ ارغوانی کاملا واضح است ولی در دانه ریزها و در برخی لاین­های اصلاح نشده سورگوم و ذرت، رنگ ارغوانی ایجاد نمی­­شود و همچنین قهوه­ای شدن نوک برگ در مرکبات دیده می­شود. این علایم در جو دو سر و گندم به خوبی دیده می­شود.

در بیشتر ارقام تجارتی ذرت رنگ ارغوانی علامت مشخصه کمبود فسفر است. وضعیت فسفر در گیاهان را باید در مراحل اولیه­ی رشد مورد بررسی قرار داد. یک بوته­ی جوان کمبود شدید فسفر را نشان می­دهد و به ندرت قادر خواهد بود از شرایط کمبود فرار کند. در نتیجه علایم تا زمان بلوغ ادامه خواهد یافت.

پنبه

برگ­های فقیر از فسفردر پنبه برخلاف برگ­های فقیر از نیتروژن سبز تیره است. در شرایط کمبود، فسفر از بافت­های مسن گیاه به سمت بافت­های جوان منتقل می­شود. علاوه بر رنگ سبز تیره و کاهش اندازه­ برگ یکی از بارزترین علایم کمبود فسفر، کوتولگی بوته­های پنبه است.

در شرایط کمبود فسفرتوان گیاه برای تولید کربوهیدرات­­ها و همچنین تعداد غوزه­ها به شدت کاهش می­یابد. بنابراین در شرایط کمبود فسفر، رشد و عملکرد گیاه کاهش می­یابد. کمبود شدید فسفر علاوه بر کاهش تعداد غوزه­های پنبه بلوغ آنها نیز، با تأخیر مواجه می­شود. در واقع درگیاهان فقیر از فسفر، زمانی گلها ظاهر می­شود که در گیاهان دارای فسفرکافی، غوزه­های توسعه یافته، باز شده اند. این تأخیر در گلدهی، باردهی و بلوغ نهایی غوزه­ها، در نتیجه­ی کمبود فسفر، در مواقعی که سرخرطومی غوزه شایع است مشکل بسیار جدی به همراه خواهد داشت. حتی در صورت محتمل نبودن خسارت مربوط به آفت، غوزه­های باز شده قبل از تاریخ معمول بلوغ، به طور کامل توسعه نخواهند یافت. کاهش کیفیت پشم، کاهش تعداد غوزه­ها و در پی آن، کم شدن تعداد دانه و الیاف از اثرات کمبود فسفر در بوته­های پنبه است.

بقولات

علایم اصلی کمبود فسفر در بقولات، شامل کاهش سرعت رشد، کوچک شدن برگچه­ها، سبز تیره یا سبز آبی شدن برگها و تأخیردر بلوغ است. کمبود فسفر، سبب تأخیر در گلدهی و بلوغ می­شود.  همچنین در شرایط کمبود شدید فسفرساقه­ی بیشتر بقولات قرمز می­شود. این رنگ در شرایط کمبود فسفر و به سبب اختلال در مصرف و انتقال کربوهیدراتها قابل تشخیص است. انباشته شدن قند­ها منجر به تولید رنگدانه­ی قرمز آنتوسیانین می­شود. کمبود فسفر همچنین سبب کاهش تعداد و کارایی باکتری­های گره ساز می­شود. معمولا رنگ سبز تیره در برگ­ها نشان­دهنده­ی فقر بقولات از فسفر است.

سیب زمینی

کمبود فسفررشد بوته­های سیب­زمینی را کاهش می­دهد. گیاهان فقیر از فسفر لاغر و کوچکتر از اندازه­ی طبیعی می­باشند. ایجاد لکه­های قهوه­ای در بافت گوشتی غده­های سیب­زمینی ممکن است به دلایل دیگری بجز کمبود فسفر(مثلا بیماریهای ویروسی یا خسارت ناشی از گرما یا سرمازدگی) نیز باشد.

سبزی­ها

به دلیل نقش فسفر در انتقال انرژی مورد نیاز رشد، در گیاهانی که در خاک­های دچار کمبود فسفر رشد می­کنند، ابتدا رشد ریشه متوقف شده و در پی آن رشد شاخسار کاهش یافته و بلوغ گیاه به تأخیر می­­افتد. علایم اولیه کمبود فسفردرگوجه فرنگی، ایجاد رنگ قرمز در قسمت زیری برگ­هاست.

درختان میوه و هسته دارها

علایم کمبود فسفردر اواخر تابستان بعد از کامل شدن رشد رویشی فعال کمتر مشخص می­شود. در این دوره مقدار فسفرجذب شده به وسیله­ی ریشه­ها به صورت کند و پیوسته با نیاز گیاه همخوانی دارد. بنابراین بهترین زمان برای ارزیابی علایم کمبود فسفر اوایل فصل یعنی در دوره­ی رشد رویشی فعال است.

میوه ریزها و انگور

کمبود فسفر سبب می­شود تا برگ این گیاهان به رنگ سبز تیره تا ارغوانی در آید. کاهش اندازه­ی برگ، پیچ خوردگی و خشکی برگ­ها نیز از علایم کمبود فسفر در این گیاهان است.

مرکبات

تاثیرکمبود فسفربرکیفیت مرکبات قابل مشاهده است. درشرایط کمبود میوه­ها بزرگ، خشن و بدشکل می­شوند. پوست میوه ضخیم و مرکزمیوه توخالی می­شود و مقدار اسید موجود درمیوه­ی درختان مبتلا به کمبود فسفر بسیار زیاد است. درختان دچارکمبود فسفر، جهش بهاره ضعیفی در رشد ایجاد کرده و درپاییز برگ­هایشان برنزه می­شود. هم­چنین خشکیدگی سرشاخه­ها نیزگسترش می­یابد.

گیاهان قندی

فسفردرطول فصل، به شکل یکنواخت­تری جذب گیاه می­شود. الگوی جذب فسفات به وسیله چغندرقند  ممکن است علت برطرف شدن علایم کمبود فسفرظاهرشده در گیاه درابتدای فصل را در مراحل بعدی رشد روشن کند. کمبود فسفر ممکن است سبب تأخیر در جوانه­زنی اسپروتهای چغندر قند شده، در نتیجه رشد نهال­ها را کند یا متوقف کند. برگ بوته­های دچار کمبود فسفر معمولا سبز تا سبز تیره بوده و ممکن است رنگ قرمز یا برنزه نیز در آنها مشاهده شود. بنابراین با توجه به اینکه علایم مشخص کمبود فسفر وجود ندارد، تجزیه دمبرگ برای اثبات کمبود لازم است.